စ်ာန္ပ်ံလွ်င္ ရဟႏၱာထင္ေသာ ျပႆနာ

573

စ်ာန္ပ်ံလွ်င္ ရဟႏၱာထင္ေသာ ျပႆနာ

ဗုဒၶဘာသာဝင္ အမ်ားစုသည္ ေကာင္းကင္မွ ပ်ံလာေသာ ရဟန္းေတာ္တိုင္းကို ‘ရဟႏၱာ’ခ်ည္းထင္တတ္၏ ။ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ မွတ္သားရမည္မွာ ‘ေကာင္းကင္မွာပ်ံနိုင္တိုင္း ရဟႏၱာမဟုတ္၊ ရဟႏၱာတိုင္း လည္း ေကာင္းကင္မွာ မပ်ံနိုင္’ ဟူေသာ အခ်က္ပင္ျဖစ္၏ ။ ေကာင္းကင္တြင္ ပ်ံနိုင္ေသာသူသည္ သုံဦးရွိ၏။ ေဆး၊ အင္း၊ ဓာတ္ စသည္ ေအာင္ျမင္သျဖင့္ ဝိဇၨာေဇာ္ဂ်ီ၊ တပသီအခ်ိဳ႕ ေကာင္းကင္တြင္ ပ်ံနိုင္၏ ။

စ်ာန္အဘိညာဥ္ရေသာ ရဟန္းအခ်ိဳ႕ ေကာင္းကင္တြင္ပ်ံနိုင္၏ ။ ယခုအခါ အဝီစိငရဲ၌ က်ခံေနရေသာ ‘ ေဒဝဒတ္ရဟန္း’ သည္ သံဃာသင္းခြဲေသာကံကို မျပဳမီ၊ ဘုရားရွင္အား ေသြးစိမ္းတည္ေအာင္ မလုပ္မီက ေကာင္းကင္ပ်ံနိုင္ေသာ စ်ာန္အဘိဉာဥ္ရ ရဟန္းတစ္ပါးပင္ျဖစ္၏ ။ ဘုန္းႀကီးခ်င္ေသာ ေလာဘ(စိတ္ယုတ္မာ)ေၾကာင့္ မဟုတ္တာေတြ ေလွ်ာက္လုပ္မိသျဖင့္ စ်ာန္ေလွ်ာၿပီး ေျမမ်ိဳကာ အဝီစိငရဲသို႔ က်ေရာက္ေနျခင္းျဖစ္၏ ။

စ်ာဥ္အဘိညာဥ္ရေသာ ရဟႏၱာမ်ားေကာင္းကင္တြင္ ပ်ံနိုင္ၾက၏ ။ စ်ာန္အဘိညာဥ္ မရေသာ ‘သုကၡဝိပႆကရဟႏၱာ’ မ်ားကာ ရဟႏၱာျဖစ္ေသာ္လည္း ေကာင္းကင္တြင္ပ်ံနိုင္ျခင္း မရွိေခ်။ ဆက္၍မွတ္ရမည္မွာ ေကာင္းကင္ပ်ံနိုင္ျခင္းသည္ စ်ာန္၏တန္ခိုးမဟုတ္၊ အဘိညာဥ္၏ တန္ခိုးသာျဖစ္သည္။ စ်ာန္ႏွင့္အဘိညာဥ္သည္မတူေပ။ စ်ာန္သည္ တိဟိတ္ပုဂၢိုလ္တိုင္း ရနိုင္ေသာ္လည္း အဘိညာဥ္ကား တိဟိတ္ပုဂၢိုလ္ျဖစ္႐ုံႏွင့္ မရ။ အာဟာရဓာတ္ အားေကာင္းၿပီး ကိုယ္ခႏၶာေတာင့္တင္း ခိုင္မာဖို႔လည္း လိုအပ္၏ ။

စ်ာန္အဂၤါငါးပါး ရွိေသာ ပထမစ်ာန္။

စ်ာန္အဂၤါေလးပါး ရွိေသာ ဒုတိယစ်ာန္။

စ်ာန္အဂၤါသုံးပါး ရွိေသာ တတိယစ်ာန္။

စ်ာန္အဂၤါႏွစ္ပါး ရွိေသာ စတုတၳစ်ာန္။

စ်ာန္အဂၤါတစ္ပါး ရွိေသာ ပၪၥမစ်ာန္။ ဟု ငါးပါးရွိသည္။

‘ ေမတၱာဒေယာ တေယာ စတုတၳဇၥဳာနိကာ ‘ ဟူေသာ အဘိဓမၼတၳသဂၤဟက်မ္းအဖြင့္အရ ေမတၱာ၊ က႐ုဏာ၊ မုဒိတာသုံးပါးတြင္း တစ္ပါးပါးကို ပြားမ်ားလွ်င္ ပထမစ်ာန္မွ စတုတၳစ်ာန္အထိ ရနိုင္သည္ဟု သိရ၏ ။ စ်ာန္၏အဓိပၸါယ္မွာ ‘ကိေလသာတို႔ကို ေလာင္ၿမိဳက္ျခင္း၊ ကိေလသာတို႔ကို ၿငိမ္းေစျခင္း’ ဟု ျဖစ္သည္။

သမထကမၼ႒ာန္း (၄၀)တြင္ ေမတၱာဘာ၀နာသည္ စ်ာန္တရားကို အျမန္ဆုံးရ၏ ။ စာေတြ႕၊ လက္ေတြ႕ႏွစ္ခုလုံးျပပါအံ့။ မဇၥိုမပဏၰာသပါဠိေတာ္၊ ဓနၪၨာနီသုတ္အဖြင့္၌ ဓနၪၨာနီပုဏၰားႀကီးသည္ ေသခါနီး ကာလတြင္ အရွင္သာရိပုတၱရာကိုပင့္ၿပီး တရားနား၏ ။ အရွင္သာရိပုတၱရာက ေမတၱာပြားမ်ားနည္း ကို ေဟာၾကားေပးေတာ္မူ၏ ။

တရားနားရင္း၌ပင္ ေမတၱာဘာဝနာကို ပြားမ်ားေလရာ ပထမစ်ာန္ကို ရ၏ ။ ထိုပထမစ်ာန္ႏွင့္ ေသေသာေၾကာင့္ ပထမစ်ာန္ျဗဟၼာ့ဘုံသို႔ ေရာက္ရ၏ ။ ထိုအေၾကာင္းကို ဗုဒၶသိေတာ္မူေသာအခါ ‘ မဂ္ဖိုလ္ရနိုင္သူကို စ်ာန္ရေၾကာင္းတရားကိုသာ ေဟာရမည္ေလာ’ ဟု အျပစ္တင္ေတာ္မူကာ ျဗဟၼာ့ျပည္အထိ လိုက္ၿပီး ဝိပႆနာတရားကို ေဟာခိုင္းေတာ္မူ၏ ။

အရွင္သာရိပုတၱရာကလည္း လိုက္ေဟာ၏ ။ ထို႔ေၾကာင့္ ျဗဟၼာျပည္ေရာက္မွ ဓနၪၨာနီပုဏၰားသည္ မဂ္ဖိုလ္ကို ရသြား၏ ။ ထိုအခါမွေနာက္ အရွင္သာရိပုတၱရာသည္ တရားေဟာသည့္အခါတိုင္း သစၥာေလးပါး ဝိပႆနာတရားကို ထည့္သြင္းေဟာၾကားေတာ့သည္။

ဤျဖစ္ရပ္၌ ေမတၱာတရားေဟာေနစဥ္ ခဏတာ အခ်ိန္တြင္းမွာပင္ စ်ာန္ရသြားသည္ ကို ေထာက္ေသာအားျဖင့္ ကိေလသာၿငိမ္းေန႐ုံ စ်ာန္ရဖို႔အတြက္ေလာက္ကာ မခဲယဥ္းဟု သိနိုင္၏ ။

စ်ာန္ရပုံကို အလုပ္ႏွင့္ညွိ၍ လက္ေတြျပအံ့။

ေမတၱာဘာဝနာကို စ်ာန္ရေအာင္ ပြားမ်ားလိုသူသည္ မိမိကိုယ္ကစ၍ ပြားမ်ားရ၏။ ၿပီးလွ်င္ မိမိအေပၚ ေက်းဇူးအမ်ားဆုံး၊ မိမိအခ်စ္ျမတ္နိုးဆုံးပုဂၢိုလ္၊ ၿပီးလွ်င္ မခ်စ္မမုန္း အလယ္အလတ္ပုဂၢိုလ္၊ ၿပီးလွ်င္ ရန္သူျဖစ္သူတို႔အေပၚ ပြားမ်ားရမည္။ ဤကား ဝိသုဒၶိမဂ္ အဠကထာလာ အတိုင္းျဖစ္၏ ။ ထိုအစဥ္ကို မွတ္မိရန္ သီထားေသာ လကၤာတစ္ပုဒ္ကာ –

“မိမိကိုယ္က၊ အဦးစ၍

ပိယမဇၥဳ၊ ေဝရီက်ေအာင္

တစ္စတစ္စ၊ သုံးဝပုဂၢိုလ္

ကိုယ္ႏွင့္အတူ၊ အမွ်မူ၍ ”

ပြားမ်ားမႈ႕အားေကာင္းလာသည္ႏွင့္ ပထမစ်ာန္ကို ရရွိ၏ ။ ပထမစ်ာန္ရပုံကာ-မိမိေမတၱာပို႔လိုသူကို အာ႐ုံယူလိုက္လွ်င္ ခ်က္ခ်င္းရ၏ ။ ဤသည္ကို’ပထမစ်ာန္၏ ပထမအဂၤါျဖစ္ေသာ ဝိတက္’ ဟုေခၚ၏ ။ ထိုသူ၏ သြားပုံ လာပုံ က်န္းမာ ခ်မ္းသာပုံကို လိုအပ္သလို သုံးသပ္ဆင္ျခင္၍ရ၏ ။ ဤသည္ကို ‘ ဝိစာရ ‘ ဟုေခၚ၏ ။

ေမတၱာပြားေနခ်ိန္တြင္ ဘာနဲ႕မွမတူေအာင္ အလြန္ႏွစ္သက္၏ ။ ဤသည္ကို ပီတိ ဟုေခၚ၏။ ေမတၱာ ပြားေနခ်ိန္တြင္ အလြန္းခ်မ္းသာ၏ ။ ဤသည္ကို သုခ ဟုေခၚ၏ ။ ေမတၱာပြားေနခ်ိန္တြင္ စိတ္သည္ေမတၱာခံယူသူအေပၚ၌ တည္ၾကည္ေန၏ ။ ဤသည္ကို ‘ဧကဂၢတာ’ ဟုေခၚ၏ ။ ထိုဧကဂၢတာ ေစတသိက္ကိုပင္ သမဓိ ဟုလည္း ေခၚၾက၏ ။

ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာ စ်ာန္အဂၤါငါးပါးႏွင့္ ျပည့္စုံေနခ်ိန္ကို ပထမစ်ာန္ရသည္ဟု ေခၚသည္။ ထိုပထမစ်ာန္ရ႐ုံမွ်ျဖင့္ ေျမလွ်ိုးမိုးပ်ံ ကိုယ္ေယာင္ေဖ်ာက္ျခင္းမ်ား မလုပ္နိုင္ေပ။ ထိုပထမစ်ာန္မွ ပၪၥမစ်ာန္အထိေရာက္ေအာင္ အစဥ္တိုင္း အစုန္ပြားမ်ားနိုင္၏ ။ တစ္ဖန္ ပၪၥမစ်ာန္မွ ပထမစ်ာန္ ထိေရာက္ေအာင္ အဆန္လည္း ပြားမ်ားနိုင္၏ ။

ထိုကဲ့သို႔ စ်ာန္ငါးပါးကို အစုန္အဆန္ ပြားမ်ားနိုင္ၿပီး ဝသီေဘာ္နိုင္ေသာအခါ အဘိညာဥ္ကိုရ၏ ။ ထိုအဘိညာဥ္ကို ရေသာအခါတြင္မွ ဝါေယာကသိုဏ္း ဝင္စားၿပီး မိမိကိုယ္ကို ေပါ့ပါးေစကာ ေကာင္းကင္သို႔ ပ်ံနိုင္ျခင္းျဖစ္၏ ။

ဤစကားရပ္တို႔ကို ေထာက္၍ စ်ာန္ရ႐ုံမွ်ႏွင့္ ေကာင္းကင္မပ်ံနိုင္၊ အဘိညာဥ္ အထိ ရမွသာ ေကာင္းကင္ ပ်ံနိုင္သည္ဟု ခြဲျခားမွတ္သားရမည္ ။

အရွင္ဇဝန (ေမတၱာရွင္-ေ႐ႊျပည္သာ)